Ο πρώτος πρόεδρος της Σόκα Γκάκκαϊ, ο Τσουνεσαμπούρο Μακιγκούτσι (1871-1944), ήταν πρωτοπόρος εκπαιδευτικός, συγγραφέας και φιλόσοφος. Μαζί με τον προστατευόμενό του Τζόσεϊ Τόντα, το 1930, ίδρυσαν τη Σόκα Κιόικου Γκάκκαϊ (ιαπων. Soka Kyoiku Gakkai, Εκπαιδευτική Κοινότητα Δημιουργίας Αξιών), την πρόδρομη οργάνωση της Σόκα Γκάκκαϊ.

Η ζωή του Μακιγκούτσι σημαδεύτηκε από την αντιπαράθεσή του με τις κατασταλτικές αρχές. Ως δάσκαλος και διευθυντής του σχολείου, γνωστός για την αγάπη και το ενδιαφέρον του προς τα παιδιά, πάσχισε να εισαγάγει ένα πιο ανθρωπιστικό σύστημα εκπαίδευσης, με επίκεντρο τους μαθητές. Το επιτυχημένο έργο του, ως διευθυντής, αναγνωρίστηκε ευρέως από τους μαθητές, τις οικογένειές τους και τους συναδέλφους του εκπαιδευτικούς. Παράλληλα όμως, όσοι κατείχαν θέσεις κοινωνικής ή πολιτικής εξουσίας άρχισαν να τον υποβάλλουν σε συχνές μεταθέσεις και να τον διορίζουν σε σχολεία με περιορισμένους οικονομικούς πόρους, εκφράζοντας έτσι την ενόχλησή τους, επειδή ο Μακιγκούτσι δεν τους επέτρεπε να επέμβουν στο εκπαιδευτικό έργο του.

Αργότερα τον συνέλαβαν, διότι αντιτάχθηκε στις πολιτικές της ιαπωνικής μιλιταριστικής κυβέρνησης, και τον φυλάκισαν κατηγορώντας τον ως «εγκληματία της σκέψης». Πέθανε στη φυλακή σε ηλικία 73 χρονών. Πρόσφατα, οι εκπαιδευτικές θεωρίες του προσελκύουν όλο και περισσότερο το παγκόσμιο ενδιαφέρον.

Εκπαιδευτικές ιδέες

Το κύριο μέλημα του Μακιγκούτσι, που τον απασχόλησε κατά το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του, ήταν η μεταρρύθμιση του εκπαιδευτικού συστήματος, το οποίο θεωρούσε ότι αποθάρρυνε την ανεξάρτητη σκέψη και κατέπνιγε την ωρίμανση και τη δημιουργικότητα των μαθητών. Πίστευε ότι η εκπαίδευση πρέπει να συμβάλλει στην ευτυχία των μαθητών και να μην εξυπηρετεί μόνο τις ανάγκες της κοινωνίας ή του κράτους.

Makiguchi’s calligraphy—“Education” [© Seikyo Shimbun]

Περίπου επί μία εικοσαετία, ο Μακιγκούτσι υπηρέτησε ως διευθυντής σε αρκετά δημοτικά σχολεία του Τόκιο. Σε όλη τη διάρκεια της καριέρας του κρατούσε άφθονες σημειώσεις για θεωρητικά και πρακτικά εκπαιδευτικά θέματα και ανέπτυξε μια πρωτότυπη εκπαιδευτική φιλοσοφία.

Οι εκπαιδευτικές ιδέες του και η θεωρία της δημιουργίας αξιών (σόκα), που αποτελούν το υπόβαθρο της παιδαγωγικής του, αναλύονται στο έργο του με τίτλο Soka Kyoikugaku Taikei (The System of Value-Creating Pedagogy, Το παιδαγωγικό σύστημα δημιουργίας αξιών). Οι απόψεις του Μακιγκούτσι έρχονταν σε πλήρη αντίθεση με τη λογική της μιλιταριστικής κυβέρνησης, η οποία επιδίωξε να χρησιμοποιήσει την εκπαίδευση για να διαμορφώσει υπάκουους υπηρέτες του κράτους.

Ίδρυση της Σόκα Γκάκκαϊ

Το 1928, όταν ο Μακιγκούτσι ήταν 57 χρονών γνώρισε τη βουδιστική διδασκαλία του Νίτσιρεν και διαπίστωσε ότι εμπεριείχε την ίδια ανθρωπιστική φιλοσοφία με την οποία ταυτίζονταν οι προσωπικές πεποιθήσεις του.

Μετέπειτα περιέγραψε τα συναισθήματά του εκείνης της εποχής: «Με μια τέτοια χαρά, που η δύναμη των λέξεων δεν μπορεί καν να εκφράσει, ανανέωσα συθέμελα τη σχεδόν εξηντάχρονη ζωή μου. Η ανησυχία, σαν έψαχνα τον δρόμο μου μέσα στο σκοτάδι, διαλύθηκε εντελώς. Χάθηκε και η μόνιμη τάση να απομονώνομαι στις σκέψεις μου. Η αίσθηση ενός σκοπού στη ζωή μου αποκτά ολοένα και μεγαλύτερες διαστάσεις, ολοένα και υψηλότερες προοπτικές».

Το 1930, ο Μακιγκούτσι και ο Τόντα ίδρυσαν τη Σόκα Κιόικου Γκάκκαϊ (ιαπων. Soka Kyoiku Gakkai, Εκπαιδευτική Κοινότητα Δημιουργίας Αξιών). Αρχικά, οι εκπαιδευτικοί που προωθούσαν τη θεωρία δημιουργίας αξιών του Μακιγκούτσι συγκροτούσαν μια ολιγομελή ομάδα, αλλά σταδιακά, κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1930, η Σόκα Κιόικου Γκάκκαϊ εξελίχθηκε σε μια οργάνωση με ευρύτερο αριθμό μελών, τα οποία επικεντρώνονταν στη διάδοση του Βουδισμού.

Αυτό συνέβη καθώς ο Μακιγκούτσι και ο Τόντα πείθονταν όλο και περισσότερο ότι η φιλοσοφία του Νίτσιρεν, που έδινε έμφαση στη μεταμόρφωση της κοινωνίας μέσω της μεταμόρφωσης του ατόμου, ήταν το μέσο για να επιτευχθεί η εκ θεμελίων μεταμόρφωση της κοινωνίας, την οποία είχαν θελήσει να επιτύχουν με τις εκπαιδευτικές προσπάθειές τους.

Makiguchi with members of the Soka Kyoiku Gakkai in 1938
(back row, 4th from left) [© Seikyo Shimbun]

Θάνατος στη φυλακή

Στο μεταξύ, η μιλιταριστική κυβέρνηση επέβαλε τη θρησκεία του Κρατικού Σιντοϊσμού, προκειμένου να ασκήσει ιδεολογικό έλεγχο στον ιαπωνικό λαό και να υποστηρίξει την επιθετικότητα των επεκτατικών διαθέσεών του. Επίσης η μιλιταριστική κυβέρνηση ανεχόταν όλο και λιγότερο οποιαδήποτε έκφραση διαμαρτυρίας. Ο Μακιγκούτσι αντιστάθηκε σθεναρά απέναντι σε αυτές τις ενέργειες καταστολής. Το 1943, ο Μακιγκούτσι και ο Τόντα συνελήφθησαν και φυλακίστηκαν. Αρνούμενος μέχρι τέλους να απαρνηθεί τις πεποιθήσεις του, ο Μακιγκούτσι πέθανε στη φυλακή λόγω ηλικίας και υποσιτισμού, στις 18 Νοεμβρίου 1944.