Η Σόκα Γκάκκαϊ είναι μια οργάνωση, η οποία λειτουργεί στο σε κοινοτικό πλαίσιο και υποστηρίζει τη βουδιστική παράδοση, όπως αρχικά τη δημιούργησε ο Σακιαμούνι (σανσκρ. Siddhārtha Gautama, Σιντάρτα Γκαουτάμα) και όπως στη συνέχεια την ανέπτυξαν οι κληρονόμοι του: Ναγκαρτζούνα και Βασουμπάντου στην Ινδία, Ζιγί (Μέγας Διδάσκαλος Τιαντάι) και Μιαολέ στην Κίνα, Ντένγκιο και Νίτσιρεν στην Ιαπωνία.

Η συγκεκριμένη βουδιστική παράδοση, που ασπάζεται η Σόκα Γκάκκαϊ βασίζεται στις γραφές της Μαχαγιάνα και ειδικότερα στη Σούτρα του Λωτού. Τα μέλη της Σόκα Γκάκκαϊ επιδίδονται σε ασκήσεις που αφορούν την πίστη τους και σε κοινωνικές δράσεις που αναβιώνουν στον σύγχρονο κόσμο το πνεύμα ευσπλαχνίας της Σούτρας του Λωτού.

Σακιαμούνι

Ο Σακιαμούνι, ο ιδρυτής του Βουδισμού, γεννήθηκε πριν από περίπου 2.500 χρόνια, στην περιοχή όπου σήμερα βρίσκεται το Νεπάλ, και ήταν μέλος της βασιλικής οικογένειας. Από την περίοδο που ήταν ακόμα νέος και υγιής, καθώς ο Σακιαμούνι παρατηρούσε τα δεινά του γήρατος, της ασθένειας και του θανάτου, αντιλήφθηκε ότι πρόκειται για αναπόφευκτες όψεις της ανθρώπινης ζωής. Τότε απαρνήθηκε τον κοσμικό τρόπο διαβίωσης και ξεκίνησε την αναζήτηση μιας αληθινής φιλοσοφίας, ικανής να διαφωτίσει το νόημα της ζωής για όλους τους ανθρώπους.

[Photo by Udit Sharma CC/BY-SA])

Ο Σακιαμούνι μελέτησε τόσο τις παραδοσιακές διδασκαλίες όσο και τις νεότερες διδασκαλίες της εποχής του, αλλά δεν τον ικανοποίησαν. Ασκήθηκε στον διαλογισμό, εμβάθυνε τις σκέψεις του αναζητώντας ποια είναι η αρχική αιτία των δεινών και πώς θα τα υπερβεί ο άνθρωπος. Μέσω αυτής της διαδικασίας αφυπνίστηκε στον αιώνιο, παγκόσμιο Νόμο, που διαπερνά το σύμπαν και τη ζωή καθενός από εμάς. Ο Νόμος (σανσκρ. Dharma, Ντάρμα), στον οποίο αφυπνίστηκε ο Σακιαμούνι, αποτελεί την πεμπτουσία του Βουδισμού.

Ο Σακιαμούνι συνειδητοποίησε ότι οι άνθρωποι υπέφεραν λόγω άγνοιας, δηλαδή δεν έδιναν σημασία στην αξιοπρέπεια της προσωπικής ζωής τους και παρέβλεπαν ότι ο εγωκεντρισμός τους προέκυπτε από ανέφικτες επιθυμίες και καταστροφικό εγωισμό. Δίδαξε ότι καθένας από εμάς, έχοντας αφυπνιστεί στον παγκόσμιο Νόμο, μπορεί να απαλλαγεί από τον κατώτερο εαυτό του και να φανερώσει την αγνή κατάσταση της ζωής του. Επίσης εξήγησε ότι αυτή η κατάσταση ζωής είναι το πιο αξιόλογο και ουσιαστικό στοιχείο που απαιτείται, για να αποκτήσει πληρότητα η ζωή κάθε ανθρώπου.

Με άλλα λόγια, σκοπός του ήταν να αναγεννηθεί η ανθρώπινη ζωτικότητα και να αφυπνιστεί η ανυπέρβλητη αξιοπρέπεια της ζωής. Με αποτέλεσμα να μπορέσουν όλοι να ξεκλειδώσουν τις απεριόριστες δυνατότητές τους, ενεργοποιώντας την εσωτερική σοφία τους.

Επιπλέον ο Σακιαμούνι τόνισε ότι ο καθένας μας, έχοντας αφυπνιστεί στην αξιοπρέπεια της δικής του ζωής, πρέπει να οδηγείται προς τον σεβασμό για την αξιοπρέπεια και για την αξία της ζωής των άλλων.

Μετά τον θάνατο του Σακιαμούνι, οι διδασκαλίες του, στον πυρήνα των οποίων βρίσκονταν πάντα η ευσπλαχνία και η σοφία, συγκεντρώθηκαν σε διάφορες σούτρες και αποτέλεσαν τη βάση για να εδραιωθεί ένα σύστημα βουδιστικών δογμάτων, τα οποία διδάσκονταν σε αντίστοιχες σχολές.

Η Σούτρα του Λωτού

Θραύσμα αρχαίου σανσκριτικού κειμένου του Σούτρα του Λωτού
[© The Institute of Oriental Philosophy]

Το βουδιστικό κίνημα Μαχαγιάνα, περίπου πεντακόσια χρόνια μετά την εποχή που έζησε ο Σακιαμούνι, αποτελούσε ένα είδος βουδιστικής αναγέννησης. Κατά τη διάρκεια εκείνης της περιόδου και με το πέρασμα αρκετών εκατονταετιών συντάχθηκαν πολλές νέες σούτρες, μία από αυτές ήταν και η Σούτρα του Λωτού.

Στη Σούτρα του Λωτού περιγράφεται ο όρκος που είχε δώσει ο Σακιαμούνι στο μακρινό παρελθόν, να εξυψώσει την κατάσταση ζωής όλων των ζωντανών όντων στο επίπεδο που ο ίδιος είχε επιτύχει να φτάσει. Επίσης στο ίδιο κείμενο αναφέρεται η δήλωση του Σακιαμούνι ότι εκπλήρωσε τον όρκο μέσω των διδασκαλιών της Σούτρας του Λωτού. Στο κείμενο της συγκεκριμένης σούτρας επαναλαμβάνονται συχνά εκκλήσεις για πράξεις ευσπλαχνίας, προκειμένου να κληρονομήσουμε και να βιώσουμε έμπρακτα την αιώνια ελπίδα του Σακιαμούνι.

Η Σούτρα του Λωτού έχει τη μορφή διαλόγου, μεταξύ του Σακιαμούνι και των μαθητών του. Στο πρώτο ήμισυ της σούτρας, μαθαίνουμε ότι όλοι οι άνθρωποι διαθέτουν τόση ευσπλαχνία και σοφία όση ένας Βούδας. Επίσης στη σούτρα παρατίθεται ο τρόπος με τον οποίο όλοι οι άνθρωποι θα επιτύχουν την ίδια κατάσταση ζωής με τον Σακιαμούνι. Στο δεύτερο ήμισυ της σούτρας, αποκαλύπτεται ότι πράγματι ο Σακιαμούνι απέκτησε τη φώτιση στο μακρινό παρελθόν και ότι οι πολυπληθείς Βούδες εκπορεύονται από αυτόν. Σε συνάφεια με τα προηγούμενα, η Σούτρα του Λωτού μπορεί να θεωρηθεί ότι είναι το θεμέλιο των διδασκαλιών που κήρυξαν όλοι οι Βούδες. Επιπλέον, σύμφωνα με όσα διδάσκει η Σούτρα του Λωτού, μετά την είσοδο του Βούδα σε σβήσιμο, την ταραγμένη εποχή κατά την οποία οι άνθρωποι υποφέρουν από βάσανα, δυσπιστούν και βρίσκονται σε σύγχυση, οι διδασκαλίες αυτής της σούτρας πρέπει να διαδίδονται σε όλη την ανθρωπότητα, διότι θα προσφέρουν ελπίδα, θάρρος και ασφάλεια.

Η Σούτρα του Λωτού εκφράζει την ουσιαστική επιθυμία να επιτύχει κάποιος μια κατάσταση άφθαρτης ευτυχίας για τον εαυτό του και για όλους τους συνανθρώπους του. Επίσης αποκαλύπτει τη βασική διδασκαλία του Σακιαμούνι, για τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι θα ξεπεράσουν την αρχική αιτία των δεινών.

Αφού μελέτησαν και ασπάστηκαν τις διδασκαλίες αυτής της σούτρας, ο Ναγκαρτζούνα, ο Βασουμπάντου, ο Ζιγί, ο Μιαολέ και ο Ντένγκιο προσπάθησαν με αφοσίωση να καταστήσουν όλους τους ανθρώπους ικανούς να αποκαλύψουν τις απεριόριστες δυνατότητές τους, μέσα στο πολιτιστικό πλαίσιο όπου βρισκόταν ο καθένας.

Η Σούτρα του Λωτού διαδόθηκε με την πάροδο των αιώνων σε πολλούς πολιτισμούς και πολύς κόσμος την ενστερνίστηκε. Στην Ινδία, ο Ναγκαρτζούνα και ο Βασουμπάντου διέδωσαν ευρέως τις απόψεις και τις διδασκαλίες του Βουδισμού Μαχαγιάνα και της Σούτρας του Λωτού. Στην Ανατολική Ασία, συγκεκριμένα στην Κίνα, τον 6ο αιώνα ο Ζιγί και τον 8ο αιώνα ο Μιαολέ έγραψαν για την υπεροχή της Σούτρας του Λωτού σε σχέση με διάφορες άλλες σούτρες. Αργότερα, τον 9ο αιώνα, ο Ντένγκιο εισήγαγε στην Ιαπωνία τις διδασκαλίες των προαναφερθέντων και κοπίασε διανύοντας μεγάλες αποστάσεις, για να προωθήσει την έννοια της φώτισης για όλους τους ανθρώπους, όπως αυτή διακηρύσσεται στη Σούτρα του Λωτού.

Με αυτόν τον τρόπο, οι διδασκαλίες της Σούτρας του Λωτού και η ειλικρινής πρόθεση του Σακιαμούνι αποσαφηνίστηκαν, παγκοσμιοποιήθηκαν και εμπλουτίστηκαν σε πολλά επίπεδα.

Νίτσιρεν

Ο Νίτσιρεν, ο οποίος έζησε τις σοβαρές διαμάχες και αναταραχές που επικρατούσαν στην Ιαπωνία τον 13ο αιώνα, συμμεριζόταν απόλυτα τις κακουχίες των ανθρώπων και αναζητούσε έναν τρόπο για την αντιμετώπιση των δεινών.

Σκοπός του ήταν να γίνει άξιος μαθητής του Σακιαμούνι, ο οποίος δίδασκε ότι ο Βουδισμός είναι το μέσο για την επίτευξη της αυθεντικής ευτυχίας και της αξιοπρέπειας όλων των ανθρώπων. Μελετώντας τις βουδιστικές σούτρες και τα ερμηνευτικά σχόλια προγενέστερων λογίων, ο Νίτσιρεν συμπέρανε ότι μόνο η Σούτρα του Λωτού κάνει τις απεριόριστες δυνατότητες των ανθρώπων να ανθίσουν και να διεισδύσουν στην κοινωνία.

Στη σημαντικότερη πραγματεία του, με τίτλο «Η καθιέρωση της ορθής διδασκαλίας για την ειρήνη στη χώρα» («On Establishing the Correct Teaching for the Peace of the Land», ιαπων. «Risshō Ankoku Ron»)[1], εξηγεί πώς οι διδασκαλίες της Σούτρας του Λωτού, με τον υπέρτατο σεβασμό τους στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια, θα χτίσουν τα θεμέλια για μια ειρηνική κοινωνία. 

Ο Νίτσιρεν είχε οριστικά αποφασίσει να δημιουργήσει αυτή την αρμονική κοινωνία. Ωστόσο, διάφοροι διδάσκαλοι του Βουδισμού εκείνης της εποχής, προσκολλημένοι ακόμα στις προσωρινές διδασκαλίες του Βούδα, προσπαθούσαν να προσελκύσουν πιστούς και παρερμήνευαν τις πραγματικές προθέσεις του Σακιαμούνι. Επιπλέον, όσοι κατείχαν θέσεις κοσμικής εξουσίας πίστευαν τις λανθασμένες απόψεις αυτών των βουδιστών διδασκάλων, γι’ αυτό και τους υποστήριζαν. Ο Νίτσιρεν υπέφερε από τις πιέσεις και τους διωγμούς, που του ασκούσαν οι ισχυροί αξιωματούχοι, και αντιλαμβανόταν ότι όλοι αυτοί παρέμεναν προσηλωμένοι σε λανθασμένες βουδιστικές πεποιθήσεις. Παρ’ όλα αυτά, διακινδύνευε τη ζωή του για να ενθαρρύνει τους ανθρώπους και να τους δίνει μια νέα πνοή, όπως διδάσκει η Σούτρα του Λωτού. Κατά τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας, εισήγαγε την άσκηση του ψαλμού Ναμ μιόχο ρένγκε κιο και δημιούργησε το γνωστό Γκοχόνζον, το αντικείμενο της αφοσίωσης (στα ελληνικά), χαράσσοντας σε ένα ειλητάριο κινεζικούς και σανσκριτικούς χαρακτήρες με τη μορφή ενός μαντάλα. Με αυτόν τον τρόπο ο Νίτσιρεν καθιέρωσε τη συγκεκριμένη άσκηση, η οποία βασίζεται στην ουσιώδη διδασκαλία της Σούτρας του Λωτού, για την επίτευξη της φώτισης του Βούδα.

2. Nichiren Daishonin, Η καθιέρωση της ορθής διδασκαλίας για την ειρήνη στη χώρα, μετάφραση Μ. Γρυπάρης, Δ. Δημόπουλος, Ά. Λαγούδη, Ζ. Μπεθέα, Κ. Παΐδα, Ζ. Σιάπαντα, έκδοση SGI-Ελλάς, Αθήνα 2016. (Σ.τ.Μ.)

Οι βουδιστικές σούτρες αναφέρουν τη σημερινή εποχή ως Σύγχρονη Εποχή του Νόμου και υποστηρίζουν ότι πρόκειται για μια χρονική περίοδο γεμάτη ταραχή και σύγχυση, που άρχισε περίπου δύο χιλιάδες χρόνια μετά τον θάνατο του Σακιαμούνι. Η Σόκα Γκάκκαϊ θεωρεί ότι ο Νίτσιρεν είναι ο Βούδας της Σύγχρονης Εποχής του Νόμου και ότι με τις διδασκαλίες του προσφέρει ελπίδα και καθοδηγεί τους ανθρώπους στη φώτιση, σε αυτούς τους δύσκολους καιρούς.

Η αρχή που ακολουθούσε ο Νίτσιρεν κατά τη διάρκεια της ζωής του ήταν να υποστηρίζει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, θεωρώντας τη στυλοβάτη της ανθρωπότητας, προκειμένου να δημιουργήσει έναν ειρηνικό κόσμο, όπου καθένας θα απολαμβάνει μια πλήρη ζωή.

Σόκα Γκάκκαϊ

Από την εποχή του Σακιαμούνι άρχισε και ακόμα συνεχίζεται η προσπάθεια για να προαχθεί η ανθρώπινη αξιοπρέπεια και για να επιτευχθεί η απόλυτη ισότητα, προκειμένου να ξεριζωθεί η εγωιστική φύση του ανθρώπου, η οποία είναι καταστροφική και φαλκιδεύει τη ζωή μας και την κοινωνία. Σήμερα, έχοντας ως βάση τις διδασκαλίες του Νίτσιρεν, τα μέλη της Σόκα Γκάκκαϊ έχουν κληρονομήσει αυτή την αποστολή. Το καθήκον τους, με λίγα λόγια, είναι να δημιουργήσουν μια νέα ανθρωπότητα. Καθώς αναζητούν την ευτυχία –για τους άλλους ή για τον εαυτό τους–, τα εφόδια που έχουν για να την προσεγγίσουν είναι η εμπιστοσύνη, η δημιουργία αξιών και η αρμονία.

Οι άνθρωποι που ασκούνται καθημερινά στον Βουδισμό καταφέρνουν να ξεπερνούν ποικιλόμορφα εμπόδια. Μέσω της βαθιάς περισυλλογής αντλούν ελπίδα, αγωνιστικό πνεύμα και θάρρος. Ασπάζονται αξίες γερά θεμελιωμένες στον ανθρωπισμό και εμπλουτίζουν την προσωπικότητά τους. Τα μέλη της Σόκα Γκάκκαϊ ονομάζουν «ανθρώπινη επανάσταση» αυτήν τη διαδικασία ατομικής μεταμόρφωσης, η οποία πηγάζει από μέσα μας.

Η άσκηση του Βουδισμού του Νίτσιρεν σχετίζεται με την αφύπνιση των εγγενών δυνατοτήτων κάθε ανθρώπου και με την ολοκληρωτική εκπλήρωση των υποχρεώσεών του – στο σπίτι, στην κοινωνία ή στον χώρο εργασίας. Επιπλέον, συμβάλλει στην επίλυση διαφόρων προβλημάτων που αντιμετωπίζει ο κόσμος.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, τα μέλη της Σόκα Γκάκκαϊ δεσμεύονται να προάγουν την ειρήνη, να σέβονται τα ανθρώπινα δικαιώματα και να ευαισθητοποιούνται στα περιβαλλοντικά θέματα. Έχουν εμπνευστεί από το όραμα του Νίτσιρεν να επιτύχει μια ειρηνική κοινωνία, βασισμένη στην αξιοπρέπεια της ζωής (ιαπων. risshō ankoku, ρισό ανκόκου), και πιστεύουν ότι τα θεμέλια μιας τέτοιας κοινωνίας οικοδομούνται με το κόσεν-ρούφου, δηλαδή με την εξάπλωση της θετικής και ελπιδοφόρας φιλοσοφίας του Βουδισμού. 

Η Σόκα Γκάκκαϊ είναι μια οργάνωση αφοσιωμένη στην αναγέννηση της κληρονομιάς του ανθρωπιστικού Βουδισμού, πυρήνας του οποίου είναι η πίστη στη φύση του Βούδα και η πεποίθηση ότι αυτή η φύση αποκαλύπτεται με ευσπλαχνικές πράξεις. Πρόκειται για την κληρονομιά που άφησε ο Σακιαμούνι και εμείς την παραλάβαμε μέσω του Νίτσιρεν.

Η Σόκα Γκάκκαϊ, επειδή θεωρεί ότι η πεμπτουσία του Βουδισμού εμπεριέχεται σε αυτή την κληρονομιά, έχει στόχο να διαδώσει την παράδοση και το πνεύμα του στη σύγχρονη και στις μελλοντικές κοινωνίες.