Ο Βουδισμός διδάσκει ότι ο νόμος του αιτίου και του αποτελέσματος διέπει τις λειτουργίες και όλα τα φαινόμενα. Οι θετικές σκέψεις, τα θετικά λόγια και οι θετικές πράξεις δημιουργούν θετικά αποτελέσματα στη ζωή των ανθρώπων και τους οδηγούν στην ευτυχία. Από την άλλη, οι αρνητικές σκέψεις, τα αρνητικά λόγια και οι αρνητικές πράξεις –όσες κατά κάποιο τρόπο υπονομεύουν την αξιοπρέπεια της ζωής– οδηγούν στη δυστυχία. Αυτή είναι η γενική αρχή του κάρμα.

Στις βουδιστικές διδασκαλίες, εκτός από τη Σούτρα του Λωτού, η βουδιστική άσκηση έχει την έννοια μιας πορείας, κατά την οποία η μεταμόρφωση συντελείται σταδιακά. Πρόκειται για μια διαδικασία που συνεχίζεται στη διάρκεια πολλών ζωών, έτσι ώστε ο ουσιαστικά ελαττωματικός και ατελής κοινός θνητός να μεταμορφώσει τον εαυτό του στην κατάσταση της τελειότητας – της φώτισης του Βούδα. Αυτή η διαδικασία της αυτοτελειοποίησης απαιτεί επίπονες προσπάθειες, για να συσσωρεύσει ο άνθρωπος θετικά αίτια, ενώ πασχίζει να εξαλείψει τα αποτελέσματα προγενέστερων αρνητικών αιτίων και να αποφύγει τη δημιουργία νέων αρνητικών αιτίων.

Ωστόσο, στον Βουδισμό του Νίτσιρεν, η επίτευξη της φώτισης του Βούδα καθορίζεται από μια βαθύτερη αρχή της αιτιότητας, η οποία αποκαλύπτεται στη Σούτρα του Λωτού.

Στην παρούσα μορφή μας

Η Σούτρα του Λωτού προσφέρει μια επαναστατικά διαφορετική άποψη για τον άνθρωπο και για την επίτευξη της φώτισης του Βούδα. Σύμφωνα με τη Σούτρα του Λωτού, η ψευδαίσθηση και η φώτιση –ο κοινός θνητός και ο Βούδας– αποτελούν τις δύο όψεις ή δυνατότητες, που είναι εξίσου εγγενείς στη ζωή, αν και καθαυτή η ζωή είναι στην ουσία ουδέτερη. Ακόμη και στην περίπτωση που η προκαθορισμένη κατάσταση του ανθρώπου είναι η ψευδαίσθηση, δεν απαιτείται θεμελιώδης αλλαγή της φύσης μας, για να φανερώσουμε τη δική μας φώτιση του Βούδα. Πράγματι, η άποψη ότι η φώτιση του Βούδα βρίσκεται κάπου απόμακρα, πέρα από την καθημερινότητά μας, είναι ψευδαίσθηση από μόνη της.

Επίσης μπορούμε να εξηγήσουμε τον λόγο, που οι απόψεις για τη φώτιση είναι διαφορετικές στη Σούτρα του Λωτού και στις σούτρες που προηγήθηκαν, με βάση την έννοια των Δέκα Κόσμων. Αυτή η έννοια περιγράφει την εσωτερική κατάσταση της ζωής μας ανά πάσα στιγμή, με την ορολογία που χρησιμοποιείται για τους δέκα «κόσμους», από την κόλαση μέχρι τη φώτιση του Βούδα. Μεταξύ των δέκα κόσμων κινούμαστε διαρκώς, ανάλογα με την κατεύθυνση που δίνουμε στη ζωή μας και ανάλογα με τον τρόπο που ανταποκρινόμαστε στο περιβάλλον μας. Σύμφωνα με τις σούτρες που προηγήθηκαν της Σούτρας του Λωτού, οι κοινοί θνητοί εκτελούν τη βουδιστική άσκησή τους στους εννέα κόσμους (αίτιο) και τελικά επιτυγχάνουν τη φώτιση του Βούδα (αποτέλεσμα). Οι εννέα κόσμοι εξαφανίζονται εντελώς και αντικαθίστανται από τον κόσμο της φώτισης του Βούδα.

Αντίθετα, η Σούτρα του Λωτού διευκρινίζει ότι ο κόσμος της φώτισης του Βούδα και καθένας από τους άλλους εννέα κόσμους αποτελούν αιωνίως εγγενείς και ανά πάσα στιγμή προσβάσιμες δυνατότητες της ζωής. Ο κόσμος της φώτισης του Βούδα, ο οποίος βρισκόταν σε υπολανθάνουσα κατάσταση, αναδύεται μέσω της πίστης και της άσκησης. Με επακόλουθο να αποσυρθούν οι εννέα κόσμοι σε υπολανθάνουσα κατάσταση. Αυτή η επαναστατική θεωρία περί της «επίτευξης» της φώτισης του Βούδα εκφράζεται στην έννοια της ταυτόχρονης εμφάνισης του αιτίου και του αποτελέσματος. Οι εννέα κόσμοι («αίτιο») και ο κόσμος της φώτισης του Βούδα («αποτέλεσμα») είναι πράγματι εξίσου εγγενείς δυνατότητες που συνυπάρχουν ταυτόχρονα στη ζωή μας. Η έννοια αυτή αποδίδεται συμβολικά με το φυτό του λωτού, του οποίου η ανθοφορία συμβολίζει τον κοινό θνητό και η ταυτόχρονη καρποφορία συμβολίζει τη φώτιση του Βούδα.

Στον παρόντα τόπο και χρόνο

Θα μπορούσαμε να περιγράψουμε τη διαφορά, μεταξύ αυτών των δύο απόψεων για τη φώτιση του Βούδα, χρησιμοποιώντας τα δρώμενα ενός βιντεοπαιχνιδιού. Η συμβατική άποψη για τη διαδικασία της φώτισης, μοιάζει με τον ήρωα ενός βιντεοπαιχνιδιού, ο οποίος ξεπερνά σταδιακά ένα σύνολο εγγενών ελαττωμάτων του και, συσσωρεύοντας ποικίλες δυνάμεις και χρήσιμα εργαλεία, προχωρά με επιτυχία σε ολοένα ανώτερες πίστες του παιχνιδιού.

Αντίθετα με τα προηγούμενα, σύμφωνα με την άποψη της Σούτρας του Λωτού για τη φώτιση, ο ήρωας του παιχνιδιού διαθέτει εξαρχής όλων των ειδών τις δυνάμεις και το μόνο που χρειάζεται είναι ένα μέσο για να τις ξεκλειδώσει.

«Η άσκηση στον Βουδισμό του Νίτσιρεν είναι ο τρόπος
για να φανερωθεί η δυνατότητα της φώτισης του Βούδα
στον παρόντα τόπο και χρόνο».

Όταν κάποιος ψάλλει Ναμ μιόχο ρένγκε κιο, πιστεύοντας ότι διαθέτει εγγενώς τη φώτιση του Βούδα, είναι σαν να ενεργοποιεί τον κωδικό, με τον οποίο θα ξεκλειδωθεί αυτή η δυνατότητα. Η άσκηση στον Βουδισμό του Νίτσιρεν είναι ο τρόπος για να φανερωθεί η δυνατότητα της φώτισης του Βούδα στον παρόντα τόπο και χρόνο.

Στην πραγματικότητα αυτό σημαίνει ότι μπορούμε, ξεπερνώντας κάθε δυσκολία, να διανύσουμε μια ευτυχισμένη και νικηφόρα πορεία ζωής, αν αξιοποιήσουμε την εγγενή δύναμη της δικής μας φώτισης του Βούδα. Επιπλέον, αν οριστικά προσανατολίσουμε τη ζωή μας στην ελπίδα και στην ευσπλαχνία, ακόμη και οι αδυναμίες ή οι αποτυχίες μας μπορούν να λειτουργήσουν θετικά, να γίνουν πηγές στοχασμού και κατανόησης των άλλων. Ωστόσο αυτό δεν σημαίνει ότι θα απαλλαγούμε εντελώς από τις ψευδαισθήσεις μας.

Όταν αναδύεται η φωτισμένη φύση κάποιου, που τη χαρακτηρίζουν το θάρρος, η σοφία, η ευσπλαχνία και η δύναμη ζωής, σημαίνει ότι εκείνος έχει πλέον τον απαιτούμενο εξοπλισμό, για να ενσκήψει στα προβλήματα της ζωής, για να αλλάξει προς το καλύτερο την πραγματικότητα και για να επιτύχει τη φώτιση.

Επομένως τα προβλήματα και οι προκλήσεις χρησιμεύουν ως μέσα για να δείξουμε πόσο δυνατή και αληθινή είναι η φωτισμένη φύση μας, αλλά και για να εμπνεύσουμε τους άλλους να μας μιμηθούν. Ο Βουδισμός αναφέρεται σε μια ζωή με αυτοπεποίθηση και με ευρύτητα στον παρόντα τόπο και χρόνο. Το βασικό στοιχείο για να υλοποιηθεί αυτή η προσδοκία είναι η πίστη στην εγγενώς φωτισμένη φύση μας.

Όταν έχουμε απόλυτη εμπιστοσύνη στη δική μας φύση του Βούδα, στην ικανότητά μας να μεταμορφώνουμε καταστάσεις και να θριαμβεύουμε αντιμετωπίζοντας κάθε είδους βάσανα, τα προβλήματα γίνονται προκλήσεις και πρέπει να τα καλοδεχόμαστε παρά να τα αποφεύγουμε. Αυτή η διαρκής αίσθηση βεβαιότητας και αποφασιστικότητας, απέναντι στις δυσκολίες, είναι μια καθαυτή φανέρωση της δικής μας φύσης του Βούδα και, σύμφωνα με την αρχή της ταυτόχρονης εμφάνισης του αιτίου και του αποτελέσματος, διασφαλίζει την επιτυχία στη ζωή.