Η Σόκα Γκάκκαϊ κατάγεται πνευματικά από τον Σακιαμούνι, γι’ αυτό και η κληρονομιά που μέχρι σήμερα διαφυλάσσει έχει ήδη διανύσει μια ιστορική πορεία 2.500 χρόνων. Από τους βουδιστές διδασκάλους της Ινδίας πέρασε στην Κίνα και έφτασε στην Ιαπωνία, όπου ο Νίτσιρεν (1222-1282) κατάφερε να εκφράσει στις διδασκαλίες του τα βαθύτερα νοήματα του Βουδισμού.

Η πρώτοι τρεις πρόεδροι της Σόκα Γκάκκαϊ, ο Τσουνεσαμπούρο Μακιγκούτσι (1871-1944), ο Τζόσεϊ Τόντα (1900-1958) και Νταϊσάκου Ικέντα (1928-2023), αναβίωσαν τον Βουδισμό του Νίτσιρεν στη σύγχρονη εποχή και δημιούργησαν το υπόβαθρο για να εξελιχθεί σε μια φιλοσοφία προσιτή σε όλη την υφήλιο. Η από κοινού δέσμευσή τους σε αυτή την προσπάθεια αποτελεί παράδειγμα για τη σχέση μέντορα-μαθητή στον Βουδισμό.

Σεβόμαστε τον Μακιγκούτσι, τον Τόντα και τον Ικέντα, ως ιδρυτές προέδρους και μέντορες της οργάνωσης, αναγνωρίζουμε ότι αποτελούν διαχρονικά παραδείγματα για τον τρόπο άσκησης των βουδιστικών διδασκαλιών και για τη διάδοσή τους, έτσι ώστε να παγιωθεί η ειρήνη. Κατόπιν αυτών, τους αναφέρουμε με τον τιμητικό τίτλο «Σενσέι» (ιαπων. sensei, μέντορας ή δάσκαλος).

Ο Τσουνεσαμπούρο Μακιγκούτσι (1871-1944) ήταν Ιάπωνας εκπαιδευτικός, γεωγράφος και φιλόσοφος, που επινόησε μια μοναδική παιδαγωγική μέθοδο, βασισμένη στη δική του θεωρία περί των αξιών. Ο Μακιγκούτσι πίστευε ότι ο ύψιστος στόχος της ζωής εκφράζεται καλύτερα με τη λέξη «ευτυχία» και ότι η εκπαίδευση θα έπρεπε να αποσκοπεί στην επίτευξή της. Όρισε την ευτυχία σε συνάρτηση με την ικανότητα δημιουργίας αξιών, ώστε να επιφέρει μια θετική μεταμόρφωση στην πραγματικότητα του ανθρώπου.

Τελικά ο Μακιγκούτσι συμπέρανε με μεγάλη βεβαιότητα ότι ο Βουδισμός του Νίτσιρεν, που στοχεύει στην ύπαρξη μιας ακμάζουσας κοινωνίας με ευτυχισμένους ανθρώπους, αποτελούσε όντως το κλειδί για να επιτευχθούν τα ιδανικά του δικού του εκπαιδευτικού συστήματος δημιουργίας αξιών.

Το 1930, μαζί με τον προστατευόμενό του Τζόσεϊ Τόντα, ο Μακιγκούτσι ίδρυσε τη Σόκα Κιόικου Γκάκκαϊ (Εκπαιδευτική Κοινότητα Δημιουργίας Αξιών), η οποία αργότερα ονομάστηκε Σόκα Γκάκκαϊ. Αυτό, που αρχικά ήταν μια κοινότητα μεταρρυθμιστών εκπαιδευτικών, σύντομα εξελίχθηκε σε μια οργάνωση που απευθυνόταν σε ευρύτερο κοινό και διερευνούσε τις πρακτικές δυνατότητες μεταμόρφωσης μέσω της βουδιστικής άσκησης. Ως θρησκευτική ομάδα ήταν άτυπη, εφόσον επικεντρωνόταν σε μικρής κλίμακας συναντήσεις για συζήτηση των ασκουμένων, αντί να ασχολείται με θρησκευτικά τελετουργικά και να προσκολλάται στην αυθεντία των ιερέων.

Κατά τη διάρκεια του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου, ο Μακιγκούτσι και ο Τόντα συνελήφθησαν ως «εγκληματίες της σκέψης» και φυλακίστηκαν από την ιαπωνική μιλιταριστική κυβέρνηση, η οποία ήθελε να καταστείλει την ελευθερία της θρησκευτικής πίστης και της έκφρασης. Στις 18 Νοεμβρίου 1944, ο Μακιγκούτσι πέθανε στη φυλακή, αρνούμενος μέχρι το τέλος να αποκηρύξει τις πεποιθήσεις του. Ο Τζόσεϊ Τόντα (1900-1958) ήταν εκπαιδευτικός, εκδότης και επιχειρηματίας. Ο Τόντα ανέλαβε την ευθύνη για να υλοποιηθεί η έκδοση του αξιόλογου βιβλίου με τίτλο Soka Kyoikugaku Taikei (The System of Value-Creating Pedagogy, Το παιδαγωγικό σύστημα δημιουργίας αξιών), που έγραψε ο μέντοράς του Μακιγκούτσι. Η ημερομηνία κυκλοφορίας του, 18 Νοεμβρίου 1930, θεωρείται πλέον η ημερομηνία ίδρυσης της Σόκα Γκάκκαϊ.

Κατά τη διάρκεια του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου, ο Τόντα βίωσε την εμπειρία δύο μεγάλης σημασίας αφυπνίσεων. Η πρώτη αφύπνιση ταυτίζεται με την επίγνωση ότι «ο Βούδας είναι η ίδια η ζωή». Η δεύτερη αφύπνιση σχετίζεται με την επίγνωση της ταυτότητάς του ως μποντισάτβα της γης, ο οποίος έχει σκοπό της ζωής του να διαδώσει τις βασικές διδασκαλίες του Βουδισμού. Η συνειδητοποίηση αυτών των δύο σοβαρών θεμάτων και η απόφαση να εξαλείψει τη δυστυχία από τον κόσμο ώθησαν τον Τόντα, μετά την αποφυλάκισή του, να καταβάλει τεράστιες προσπάθειες για να αναπτυχθεί η Σόκα Γκάκκαϊ.

Μέσα σε μια χρονική περίοδο, που ελάχιστα υπερέβαινε τη δεκαετία, ο Τόντα συγκρότησε μια δυναμική οργάνωση, στην οποία είχαν ενταχθεί τα μέλη περισσότερων από 750.000 οικογενειών στην Ιαπωνία. Χάρη στην ικανότητά του να μετατρέπει τις σύνθετες έννοιες του Βουδισμού σε σαφείς και πρακτικές οδηγίες βοηθήθηκαν χιλιάδες συμπατριώτες του, που πάσχιζαν μέσα στον όλεθρο της μεταπολεμικής Ιαπωνίας να βρουν έναν σκοπό στη ζωή τους, για να ξαναχτίσουν όσα έχασαν. Επίσης, χάρη στις έννοιες που ο ίδιος ανέπτυξε, για την ανθρώπινη επανάσταση και για τη μεταμόρφωση της κατάστασης της ζωής τους, τα μέλη απέκτησαν αρχές προς τις οποίες κατηύθυναν την άσκησή τους. Έτσι, με κάποιον τρόπο, οριοθετήθηκε η κατά τα άλλα ασαφής έννοια της επίτευξης της φώτισης του Βούδα, ως μία αυτοελεγχόμενη αλλαγή στη ζωή ενός ατόμου, η οποία δημιουργεί μεταμόρφωση των προσωπικών συνθηκών και της κοινωνίας συνολικά.

Ο Τόντα ήταν ένθερμος φιλειρηνιστής και υποστηρικτής του πυρηνικού αφοπλισμού. Η «Δήλωση για την κατάργηση των πυρηνικών όπλων», την οποία είχε συντάξει ο Τόντα το 1957, θεωρείται σημείο εκκίνησης για το κίνημα ειρήνης της Σόκα Γκάκκαϊ.

Ο Νταϊσάκου Ικέντα (1928-2023) ήταν ένας νεαρός 19 χρονών, που αναζητούσε κάποιο νόημα μέσα στην κατεστραμμένη μεταπολεμική Ιαπωνία, όταν συνάντησε τον Τζόσεϊ Τόντα και ενθουσιάστηκε από τον χαρακτήρα του. Μάλιστα ο Ικέντα τον εμπιστεύτηκε ως μέντορα και άρχισε να ασκείται στον Βουδισμό. Ως υπεύθυνος του τμήματος νέων, ο Ικέντα διοργάνωσε αρκετές επιτυχημένες καμπάνιες, οι οποίες αύξησαν σημαντικά τον αριθμό των μελών και συνέβαλαν καθοριστικά στην επιτυχία του Τόντα, που επιθυμούσε να εντάξει στη Σόκα Γκάκκαϊ τα μέλη 750.000 οικογενειών.

Το 1960, ο Ικέντα διαδέχθηκε τον Τόντα, έγινε ο τρίτος πρόεδρος της Σόκα Γκάκκαϊ και, συνεχίζοντας να ενισχύει και να διευρύνει την οργάνωση εντός της Ιαπωνίας, αμέσως άρχισε να ασχολείται και με τη διεθνοποίησή της. Το 1975, με την ίδρυση της Διεθνούς Σόκα Γκάκκαϊ (SGI, Soka Gakkai International) εδραιώθηκε αυτή η διαδικασία. Επίσης δεν άργησε να υλοποιήσει και άλλα οράματα του Μακιγκούτσι και του Τόντα, συμπεριλαμβανομένων των Σχολείων Σόκα και των Πανεπιστημίων Σόκα.

Ο Ικέντα κατάφερε να διευρύνει ακόμη περισσότερο τις αρμοδιότητες της διεθνούς ένωσης, προκειμένου να εξελιχθεί σε ένα πολύπλευρο κίνημα για την προώθηση της ειρήνης, του πολιτισμού και της εκπαίδευσης. Έχοντας την πεποίθηση ότι ο διάλογος προάγει την ειρήνη, άρχισε τη διεξαγωγή συζητήσεων με ηγέτες και με εκπροσώπους του πολιτισμού σε όλη την υφήλιο. Επίσης συνεργάστηκε με αρκετούς από αυτούς, ώστε ο διάλογός τους να καταγραφεί και να κυκλοφορήσει σε βιβλίο. Παράλληλα ίδρυσε ινστιτούτα για την προώθηση του διαλόγου, ινστιτούτα ερευνών για την ειρήνη και ινστιτούτα πολιτιστικών ανταλλαγών.

Σημαντικός τομέας της κληρονομιάς που άφησε ο Ικέντα είναι τα πολυάριθμα γραπτά του, σκοπός των οποίων ήταν να βοηθήσουν τον σύγχρονο άνθρωπο αρχικά να κατανοήσει τις ενισχυτικές διδασκαλίες της Σούτρας του Λωτού και του Νίτσιρεν, ώστε στη συνέχεια να τις θέσει ως βάση της βουδιστικής άσκησής του. Στα κείμενα αυτά περιλαμβάνονται τα πολύτομα έργα The Human Revolution (Η ανθρώπινη επανάσταση) σε δώδεκα τόμους και The New Human Revolution (Η νέα ανθρώπινη επανάσταση) σε τριάντα τόμους, όπου περιγράφεται λεπτομερώς η πορεία ανάπτυξης της Σόκα Γκάκκαϊ μέσα από προσωπικές ιστορίες μελών.